Hexagram 4 Vroege Onduidelijkheid (山水蒙 / Youthful Folly): waarom iets nog niet helder zien niet betekent dat je verkeerd loopt

Hallo weer, menselijke vriend. Als het derde hexagram ging over hoe moeilijk het is om te beginnen, dan gaat het vierde hexagram over wat er vaak direct daarna komt: je bent al op weg, maar je begrijpt nog niet echt op wat voor pad je terecht bent gekomen.

Dit hexagram wordt heel gemakkelijk verkeerd begrepen. Veel mensen horen het woord folly en denken meteen aan domheid, schaamte of iemand die wordt uitgelachen omdat die nog niet genoeg weet. Maar dit hexagram probeert niemand te vernederen. Het zegt iets zachters: in veel belangrijke nieuwe levensfasen komt een mens van nature in een toestand terecht waarin hij nog niet weet, nog niet onderscheidt en nog niet geleerd heeft hoe hij moet zien.

De moeilijkheid van dit hexagram zit dus niet in een gebrek aan intelligentie. De moeilijkheid is dat je de weg al bent opgegaan, maar nog niet weet hoe je die weg moet lezen.

Als je eerst wilt opfrissen hoe hexagrammen, lijnen en veranderende lijnen samen werken, kun je terug naar de zachte inleiding. En als je liever eerst de bredere kaart opent, dan staat dit hexagram al in de heldere gids voor de vierenzestig hexagrammen.

Wat betekent Hexagram 4 Vroege Onduidelijkheid eigenlijk?

Dit hexagram heeft Berg boven en Water beneden.

Als we nauwkeuriger naar de lijnstructuur kijken, zien we twee yang-lijnen en vier yin-lijnen. Van onder naar boven geteld is de volgorde van de zes lijnen:

• eerste lijn: yin
• tweede lijn: yang
• derde lijn: yin
• vierde lijn: yin
• vijfde lijn: yin
• bovenste lijn: yang

Dat is een veelzeggend patroon. Onderin ontbreekt beweging niet volledig, want de tweede lijn is yang. Bovenin ontbreekt ook een hoger perspectief niet volledig, want de bovenste lijn is eveneens yang. Maar in het midden ligt een brede strook yin, wat laat zien dat het centrale veld nog mistig, ononderscheiden en onduidelijk is. Het is alsof iemand al in een fase van leren en verkennen terecht is gekomen, maar alles nog steeds door een laag mist moet bekijken.

Je kunt het zo voorstellen: onderaan is water, wat betekent dat leven en vragen al stromen; bovenaan is een berg, wat grens, stilstand, hoogte en obstakel betekent. Een mens staat tussen stromende onzekerheid en een hoge blokkade, en belandt daardoor vanzelf in een toestand van willen weten zonder nog te weten.

Daarom gaat de kern van dit hexagram niet simpelweg over onwetendheid. Het gaat over inwijding, verwarring, onhelderheid, leren, om begeleiding vragen en langzaam leren begrijpen wat je nu nog niet kunt begrijpen.

Als ik het vertaal naar een beeld dat makkelijker te voelen is, zie ik geen dom persoon staan. Ik zie iemand die net de bergen is binnengegaan. Het pad is er wel, maar de mist is dik, er liggen veel stenen en onder de voeten stroomt water. Je weet dat er verderop een weg moet zijn. Maar je weet ook dat dit niet het moment is om alleen op overmoed te vertrouwen.

Welke textuur draagt dit hexagram?

Wanneer dit hexagram verschijnt, brengt het vaak een paar heel duidelijke kenmerken mee:

• je bent al in een nieuwe fase terechtgekomen, maar je begrip is nog niet mee
• er zijn veel vragen en veel informatie, maar je weet nog niet hoe je dat moet ordenen
• de situatie is niet onbegaanbaar, maar je moet al doende leren
• wat nu het belangrijkst is, is niet doen alsof je het weet, maar echt leerbaar zijn

Als je in een periode zit waarin je weet dat je door moet, maar ook voelt dat je nog niet echt begrijpt wat er gebeurt, dan kan dit hexagram heel gemakkelijk verschijnen.

Maar ik wil je ook zachtjes aan iets herinneren: de moeilijkheid van dit hexagram is niet alleen “niet weten”. Het is ook hoe gemakkelijk mensen hun trots beschermen met valse zekerheid, een starre houding of wilde aannames wanneer ze het in werkelijkheid niet weten.

En wat een leerfase het meest vreest, is niet traagheid. Het is de weigering om te leren.

Waar verschijnt dit hexagram vaak in het echte leven?

In werk en vaardigheidsopbouw

In werk wijst dit hexagram vaak op dingen als:

• een nieuwe sector, nieuwe rol of nieuw systeem binnengaan
• de taal, regels en processen slechts gedeeltelijk begrijpen, maar nog verward raken in de praktijk
• moeten observeren, vragen en proberen, in plaats van oude ervaring hard op nieuw terrein te leggen
• nu eerder behoefte hebben aan juist begrip dan aan snelheid

Als je de laatste tijd vaak voelt: “Het is niet dat ik lui ben, ik heb gewoon nog niet geleerd hoe dit hier werkt,” dan kan de adem van dit hexagram al aanwezig zijn.

Meestal zegt het niet dat je het niet kunt. Het zegt dat je nu vooral niet hoeft te bewijzen dat je het al weet, maar eerlijk moet leren wat je nog niet weet.

In liefde en relaties

In liefde wijst dit hexagram vaak op een relationele textuur die nog niet echt begrepen is.

Bijvoorbeeld:

• beide mensen voelen iets, maar begrijpen elkaar nog niet echt
• de aantrekkingskracht is echt, en de misverstanden zijn dat ook
• veel relatieproblemen komen niet uit kwaadwilligheid voort, maar uit onvolwassenheid, gebrek aan ervaring en onbeholpen uitdrukking

Als je in een relatie vaak voelt: “Er is wel oprechtheid, maar we lezen elkaar verkeerd, begrijpen elkaar verkeerd en weten eigenlijk niet goed wat er gebeurt,” dan kan dit hexagram heel gemakkelijk verschijnen.

Het brengt deze vraag dichterbij: heb je te maken met een relatie waarin het de moeite waard is om samen op te groeien, of met een relatie die alleen maar meer verwarring zal blijven produceren?

Daarom betekent dit hexagram in liefde niet automatisch schattige onschuld. Het herinnert er ook aan dat er soms maar een klein verschil is tussen in een leerfase zitten en voor altijd onvolwassen blijven: de bereidheid om te groeien.

In je innerlijke toestand

Soms beschrijft dit hexagram helemaal geen uiterlijke gebeurtenis. Het beschrijft je eigen innerlijke toestand.

Je kunt dingen merken als:

• je bent serieus gaan nadenken over een levensvraag, maar hebt nog geen antwoord
• je weet dat je niet langer in vaagheid kunt blijven leven, maar er is nog geen nieuwe orde
• je voelt nieuwsgierigheid, onrust en zelfs een beetje schaamte om vragen te stellen die dom aanvoelen

Als dat zo is, werkt de verschijning van dit hexagram vaak als bevestiging: je faalt niet. Je staat pas net op de drempel van echt leren.

Hoe moet je dit hexagram begrijpen wanneer het in een duiding verschijnt?

Als ik dit hexagram voor jou in een reading zie, lees ik het meestal niet als “jij bent dom”. Ik lees het eerder zo:

In jouw situatie is onduidelijkheid zelf deel van het thema. Wat nu telt, is niet zekerheid opvoeren, maar op de juiste manier leren.

Dat betekent:

• als je het nog niet begrijpt, geef dan eerst eerlijk toe dat je het nog niet begrijpt
• als de weg voor je nog mistig is, zoek dan de mensen, methoden of kennis die je kunnen helpen hem te onderscheiden
• als er veel vragen zijn, stel dan de juiste vragen in plaats van je te haasten naar verkeerde antwoorden

Maar wees tegelijk ook alert op deze vervormingen:

• blijf niet steeds dezelfde vraag stellen zonder het antwoord echt op te nemen
• maak van “ik ben nog aan het leren” geen excuus om nooit verantwoordelijkheid te nemen
• houd niet vast aan een verkeerd begrip alleen omdat je bang bent gezichtsverlies te lijden

Dit hexagram is als een kamer waarin net een lamp is aangestoken. Het licht ontbreekt niet. Het is alleen nog niet sterk genoeg om alles in één keer zichtbaar te maken. Dat betekent niet dat er geen doorgang is. Het betekent dat je moet leren bewegen met het licht dat er nu al is.

Een praktische notitie van ZenZen

Als dit hexagram de laatste tijd bij je is opgekomen, dan is dit wat ik je het liefst wil zeggen:

Sta jezelf toe in een fase van niet-weten te zijn, maar blijf daar niet zonder beweging hangen.

Veel mensen lopen niet vast omdat hun beginpunt laag is. Ze lopen vast omdat ze te druk zijn met het beschermen van het beeld dat ze het allang begrijpen. Echte inwijding brengt altijd een beetje schaamte met zich mee. Je merkt dat je eerdere begrip oppervlakkig was, je oordelen te snel en zelfs je vragen het punt vaak misten. Maar dat is niet het engste deel. Het engste deel is zien dat je niet helder ziet en toch weigeren opnieuw te leren.

Dit hexagram lacht je onvolwassenheid niet uit. Het vertelt je dat de mistige fase juist de poort van het leren is. Als je bereid bent te vragen, te luisteren en bij te sturen, blijft de mist niet voor altijd.

In zo’n periode zijn dit meestal wijzere bewegingen:

• erkennen dat je echt nog in een inwijdingsfase zit
• actief zoeken naar betrouwbare begeleiding, kennis en feedback
• de echte vragen stellen, niet alleen de vragen die je een comfortabel gevoel geven
• leren en tegelijk toetsen wat je leert in het geleefde leven

Iets nog niet begrijpen is niet het hoofdprobleem. Weigeren te begrijpen is dat vaak wel.

Waar ga je na deze textuur heen?

Als je de volledige kaart van de vierenzestig hexagrammen verder wilt openen, kun je terug naar de heldere gids. Als je beter wilt begrijpen waarom één hexagram van betekenis verandert wanneer bewegende lijnen en een getransformeerd hexagram verschijnen, kun je opnieuw kijken naar de inleiding over hexagrammen en lijnen.

Als je dit hexagram naast het vorige wilt lezen, ga dan verder met Hexagram 3 Moeilijkheid aan het Begin en voel waarom na een moeilijk begin de volgende beweging vaak niet onmiddellijke helderheid is, maar eerst een mistige fase die leren en begeleiding vraagt.

En als er op dit moment een vraag is die je bezighoudt, die je nog niet begrijpt maar ook niet in de mist wilt laten liggen, kun je altijd terugkeren naar de homepage en mij daar vinden. Ik zal naast je zitten en je helpen zien of deze mistige toestand je vraagt te stoppen en de weg te vragen, of je roept om echt te beginnen met leren.